-5.1 C
Warszawa
niedziela, 11 kwietnia, 2021

Windy w zabytkowych budynkach

Poznaj kilka historii projektowych inżynierów FUD Bolęcin

Artykuł opublikowany w Roczniku INVESTOR Real Estate Expert [3] 2019

Przedwojenne kamienice są ozdobą centrów miast i przyciągają swoją urodą turystów. Rewitalizacja starych budynków przywraca im dawny splendor, a mieszkańcom podnosi komfort użytkowania. Często się to wiąże z koniecznością instalacji nowych wind i wymaga indywidualnego projektu i wielu kompromisów z konserwatorami zabytków. Ponad 50-letnie doświadczenie FUD w projektowaniu i produkcji nietypowych wind odsłania trudne oblicze tego małego a jakże ważnego elementu budynku.

Windy problemem starych budynków

Specjalizujemy się w zleceniach dla nietypowych budynków, które często są umiejscowione w centrach miast czy na starym rynku. W Polsce w użyciu jest obecnie ok. 350 wind zainstalowanych przed rokiem 1945 rokiem. Większość z nich znajduje się w zabytkowych kamienicach i wymaga pilnej wymiany. Wiele kilkudziesięcioletnich budynków nie posiada windy w ogóle, natomiast istniejące w nich dusze klatek schodowych, patia, a nawet kominy, stwarzają możliwości instalacji wind wewnątrz obiektu. Jeśli takie rozwiązanie nie jest możliwe, to czasami mieszkańcy decydują się też na montaż windy zewnętrznej.

„Wytyczne konserwatorskie nie zawsze pokrywają się z możliwościami producentów wind, czy też wymaganiami stawianymi przez Dozór Techniczny i Jednostkę Notyfikowaną. Znalezienie kompromisu pomiędzy tymi wymaganiami jest trudnym zadaniem.”

Kompromisy z Konserwatorami

Windy w zabytkowych budynkach

Windy te są z reguły dość skomplikowane i konieczna jest tutaj ścisła współpraca z konserwatorem zabytków. Podczas projektowania wind osobowych w budynkach zabytkowych należy uwzględnić brak wystarczającej ilości miejsca na szyb, wystrój kabiny, drzwi i wystrój przystanków. Jeśli budynek posiada już starą windę, to należałoby zachować istniejący wystrój kabiny drzwi. Wówczas wymianie podlega najczęściej sterowanie i elementy bezpieczeństwa. Jeżeli cały budynek łącznie z wnętrzami podlega ochronie konserwatorskiej, zadanie staje się trudne, a niekiedy wręcz niemożliwe do wykonania. Wszystkie działania wymagają tutaj ścisłej współpracy projektanta dźwigu, projektanta budynku i konserwatora zabytków.

Trybuna Honorowa na Służewcu

W 2018 r. zakończył się pierwszy od momentu budowy w latach 30-tych ubiegłego wieku remont generalny Trybuny Honorowej na torze wyścigów konnych na Służewcu. FUD Bolęcin podjęło się realizacji dwóch wind: osobowej, która miała zastąpić przedwojenną oraz małej windy towarowej do transportu w kuchni. Projekt przebudowy obiektu zakładał zastąpienie windy osobowej z okresu przedwojennego nową, ale w istniejącym już szybie dźwigowym. Trudności wiązały się przede wszystkim z ulokowaniem wejścia do starej maszynowni windy na dachu, co w nowym projekcie wymagało zmiany. Nasi inżynierowie zaproponowali niestandardowe rozwiązanie w postaci wykonania przystanku w piwnicy. Musieli uporać się również z nietypowymi wymiarami szybu i jego odchyleniami od pionu. W końcowym efekcie powstała w istniejącym już przedwojennym szybie nowa 5-przystankowa winda (pierwotna miała tylko 3 przystanki). Wyposażona została w nowoczesny napęd, automatyczne drzwi, system kontroli dostępu zintegrowany z całym budynkiem oraz inne rozwiązania technologiczne.

Gdy brak miejsca na windę

W tym samym obiekcie nasz zespół zaprojektował i zamontował również małą windę towarową, do transportu towarów między czterema kondygnacjami budynku. Z uwagi na to, że w obiektach zabytkowych nie ma możliwości budowy nowego szybu, wykorzystano do tego dwa połączone stare zsypy śmieciowe. Było to jedyne możliwe miejsce, w którym można było umiejscowić windę. Lokalizacja ta wiązała się jednak z pewnymi ograniczeniami – mała głębokość szybu nie pozwalała na instalację odpowiednio dużej kabiny. Inżynierowie zadecydowali o dostosowaniu wymiarów dźwigu do tej niedużej przestrzeni. Do dźwigu zastosowano drzwi wychylne jednoskrzydłowe ognioodporne o zadanej klasie EI. Zdecydowano również o wykonaniu maszynowni, dostępnej z dachu budynku, gdyż nie byłaby ona dostępna z poziomu ostatniej kondygnacji (była do tego zbyt niska).

4-komorowa winda

FUD wyprodukowała również windę towarową w restauracji Warszawski Sznyt na Placu Zamkowym. Rozmieszczanie sal restauracyjnych oraz kuchni na kilku poziomach spowodowało konieczność montażu windy towarowej, aby znacznie usprawnić pracę kuchni.  Z uwagi na wymogi Sanepidu konieczne było oddzielenie dróg transportu wydawanych posiłków (droga czysta i droga brudna) oraz dodatkowe komory do transportu innych elementów. W rezultacie zaprojektowana została kabina windy, posiadająca 4 komory, do których dojścia są rozmieszczone odpowiednio do układu pomieszczeń na konkretnych kondygnacjach. Kabinę dźwigu towarowego małego typu EPE-100-R-K podzielono w pionie i w poziomie dostępem do każdej komory. Tak skomplikowany system dostępu do określonych części kabiny jest bardzo rzadko spotykany. Do celów gastronomicznych najczęściej wykonuje się kabiny, które są wyposażone jedynie w poziomą półkę w połowie wysokości. Wysoki poziom skomplikowania oznaczał dla zespołu projektowo-produkcyjnego konieczność przezwyciężenia kilku trudności. Na wczesnym etapie były to przede wszystkim następujące kwestie: zaprojektowanie dźwigu w stosunkowo małej przestrzeni oraz uzgodnienie dostępu do poszczególnych komór windy tak, aby była ona zgodna z technologią kuchni. Czas przeznaczony na montaż wyniósł 6 dni.

Windy w zabytkowych budynkach

Kilka historii windowych

Muzeum Kopernika mieszczące się w centrum Starego Miasta w Toruniu, zdecydowało się na zamontowanie windy, która ułatwia poruszanie się po stromych kondygnacjach budynkuProsta forma przeszklonego szybu zewnętrznego dobrze komponuje się ze strzelistą architekturą budynku, w którym mieści się muzeum. Wewnątrz szybu znajduje się winda osobowa, poruszająca się w obrębie 3 pięter. Realizowaliśmy również windę wpisanego do rejestru zabytków Ratusza w Wałbrzychu (z XVIII wieku). Aby umieścić w nim windę, konieczne było dobudowanie zewnętrznego szybu, który estetycznie współgra z bryłą ratusza. Kolejny przykład to Urząd Miejski w Elblągu, który ma już ponad sto lat. Windę zamontowano w istniejącej duszy klatki schodowej, a w samym szybie zastosowano przeszklenia w kształcie już istniejących otworów. Wystrój windy oraz zastosowane materiały zostały specjalnie dopasowane do charakteru wnętrza. Z kolei winda w Ośrodku Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych w Zabrzu znajduje się w stalowym szybie dobudowanym do kamienicy. Wybór szybu stalowego wynikał z decyzji konserwatora. Szyb położony jest w niewidocznej i nieeksponowanej części budynku. Fasada budynku od strony ulicy nie zmieniła się.

Procedury windowe

Procedury związane z przebudową obecnych lub budową nowych wind w zabytkowych kamienicach prowadzi zwykle architekt w porozumieniu z konserwatorem. Jednak wszystko zależy od stopnia ochrony budynku. Do złożenia wniosku do konserwatora zabytków o zgodę na wybudowanie lub przebudowę windy składa właściciel nieruchomości.  Jeśli chodzi o czas trwania takich procedur to jest to zależne od wielu aspektów, do których zalicza się stopień ingerencji w budynek, proponowane zmiany, charakter i materiały nowych elementów i ich estetykę. Wiele zależy również od podejścia konserwatora. Niektórzy są przychylni do adaptacji bardziej nowoczesnych wind, np. szklanych a inni mniej. Wiele zależy od porozumienia i zwykłych negocjacji stron. Często zdarza się, że wbudowanie takiej windy w starą kamienicę trwa nawet kilka lat. Warto zaznaczyć, że na dobudowę windy w zabytkowym budynku trzeba mieć pozwolenie na budowę i standardowo takie pozwolenie składa się w wydziale architektury dzielnicy lub gminy, na terenie której zlokalizowana jest nieruchomość. Koszty związane z zaadaptowaniem windy do starego obiektu ponosi właściciel albo użytkownicy budynku.

Niniejszy artykuł jest chroniony prawem autorskim. Zabrania się jego kopiowania i cytowania bez podania źródła i autora. W przypadku zawinionego naruszenia praw autorskich sprawca będzie zobowiązany do naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu.

Autor artykułu

Małgorzata Golińska

Prezes Zarządu w Fabryka Urządzeń Dźwigowych

© Wszelkie prawa zastrzeżone

proptech

Zgłaszanie usterek w telefonie? Z Optima Solutions to jest możliwe!

Zgłaszanie usterek w telefonie? Z Optima Solutions to jest możliwe! Zarządzanie dużym obiektem lub...

Fascynująca artystyczna podróż po świecie technologii. Wystawa Oskara Zięty

Fascynująca artystyczna podróż po świecie technologii. Wystawa Oskara Zięty Zapraszamy na ponowne otwarcie wystawy „INFLATALES. Stalowe opowieści Oskara Zięty”...

Zrównoważona domowa oaza, czyli standardy “zielonego domu”

Szacuje się, że ok. 90% naszego życia spędzamy w budynkach. W dużej mierze są to obiekty użyteczności publicznej, spośród których większość choć...

Biuro od ręki w aplikacji CitySpace

Biuro od ręki w aplikacji CitySpace Kilka kliknięć wystarczy do zamiany pracy z domu na profesjonalne biuro. Nie musisz...
SPONSOROWANE

bim

OPEN BIM – ARCHICAD kreuje nowe możliwości

Idea zastosowania wirtualnego modelu budynku (BIM) w projektowaniu pozwoliła na powstanie wielu skutecznych metod wspomagających procesy planowania i zarządzania przedsięwzięciami budowlanymi. Dotyczyły...

Po co inwestorowi nieaktualny BIM?

5 problemów ograniczających rozwój BIM w Polsce BIM to technologia, wobec której ciężko jest przejść obojętnie myśląc długofalowo. Bardzo...

przemysł 4.0

Biznesowa strategia cyfryzacji w budownictwie

Era Construction 4.0  Artykuł opublikowany w Roczniku INVESTOR Real Estate Expert 2019

Transformacja cyfrowa – Wpływ Przemysłu 4.0 na projekty dewelopersko-budowlane

Artykuł opublikowany w Roczniku INVESTOR Real Estate Expert 2019 Czwarta rewolucja przemysłowa niesie ze sobą...
SPONSOROWANE

ROCZNIK 2020

Zaniedbania analiz due diligence. Co sprawdzić przed zakupem nieruchomości?

Zaniedbania analiz due diligence. Co sprawdzić przed zakupem nieruchomości? Artykuł publikowany w Roczniku INVESTOR Real...

Norma PN-ISO 9836:2015-12 obowiązkowa w projektach budowlanych od 19.09.2020r.

Norma PN-ISO 9836:2015-12 obowiązkowa w projektach budowlanych od 19.09.2020r. Nadchodzi chaos w powierzchniach i brzydkie budynki

Nieruchomości komercyjne. Czas na przeorganizowania.

Nieruchomości komercyjne Czas na przeorganizowania Artykuł publikowany w Roczniku INVESTOR Real Estate Expert

Domki do 35m2 na zgłoszenie. Inwestycja krok po kroku.

Domki do 35m2 na zgłoszenie Inwestycja krok po kroku Artykuł publikowany w Roczniku INVESTOR Real...
Nie można kopiować treści tej strony.